Lipoproteina(a) – mechanizm, ryzyko i strategie obniżania poziomu
Treść
- Definicja i funkcja: Lipoproteina(a) [Lp(a)] to cząsteczka transportująca tłuszcze i cholesterol w organizmie. W normalnych warunkach jest niezbędna, ale w podwyższonym stężeniu oraz w obecności utlenionych lipidów staje się głównym czynnikiem etiologicznym miażdżycy.
- Mechanizm patologiczny:
- Lp(a) transportuje utlenione lipidy (np. utleniony cholesterol) do śródbłonka naczyń krwionośnych.
- Przyciąga prozapalne komórki, które niszczą ściany naczyń.
- Uszkodzony śródbłonek staje się miejscem zaczepienia pierwszego elementu blaszki miażdżycowej.
- Proces ten jest nasilany przez przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu (inflammaging), charakterystyczny dla osób starszych, który generuje wolne rodniki utleniające cholesterol.
- Ryzyko zdrowotne (statystyki):
- Wysokie stężenie Lp(a) wiąże się z 4-krotnym wzrostem ryzyka zawału serca.
- 5-krotnym wzrostem ryzyka zwężenia tętnic.
- 2-krotnym wzrostem ryzyka udaru mózgu.
- 3-krotnym wzrostem ryzyka problemów z zastawką serca.
- Wartości referencyjne (wyniki badań):
- Norma: 5–29 mg/dl.
- Podwyższone ryzyko: >50 mg/dl.
- Krytyczne ryzyko: >180 mg/dl (wymaga konsultacji z kardiologiem, rozważenia aferezy Lp(a)).
- Czynniki ryzyka:
- Genetyka: Wysoki poziom Lp(a) jest determinowany genetycznie i trudny do całkowitej eliminacji.
- Wiek: Starszy wiek sprzyja utlenianiu lipidów przez przewlekły stan zapalny.
- Dieta i styl życia: Smażenie, pieczenie, przetworzona żywność, alkohol, palenie tytoniu.
Powiązane