Mechanizmy i skutki przewlekłego podwyższonego kortyzolu

Treść

  • Kortyzol to hormon stresu, który w normalnym stężeniu jest niezbędny do utrzymania objętości płynów, równowagi elektrolitowej, kontroli ciśnienia krwi, równoważenia działania insuliny, pracy układu odpornościowego, porannego wybudzania oraz metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów.
  • Przewlekłe podwyższenie (nawet w stanie subklinicznym, czyli poniżej progu diagnozy zespołu Cushinga) jest szkodliwe.
  • Zdrowie sercowo-naczyniowe: Wysoki poziom kortyzolu w moczu jest silnym predyktorem śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych (badanie z 2010 r.). Zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.
  • Gospodarka węglowodanowa: Nadmiar kortyzolu prowadzi do zaburzeń gospodarki węglowodanowej, co klinicznie objawia się jako cukrzyca typu 2 (dotyka aż 1/3 chorych na zespół Cushinga).
  • Kość i tkanka łączna: Kortyzol osłabia kości poprzez:
    1. Aktywację komórek niszczących kości (osteoklastów).
    2. Hamowanie wchłaniania wapnia w jelitach.
    3. Zmniejszenie syntezy kolagenu.
  • Skóra i naczynia: Zmniejszona produkcja kolagenu prowadzi do szybszego pojawiania się zmarszczek (zwłaszcza na twarzy) oraz słabszych naczyń krwionośnych, co zwiększa ryzyko tętniaków.
  • Waga i mięśnie: Kortyzol zwiększa apetyt (szczególnie na słodycze), co sprzyja przybieraniu na wadze. Jednocześnie zmniejsza wychwyt aminokwasów przez mięśnie, co utrudnia ich budowę i utrzymanie.
  • Ciśnienie krwi: Przewlekły stres i kortyzol zwiększają ciśnienie tętnicze poprzez zatrzymanie sodu i zwiększone wydalanie potasu.

Powiązane