Rytm dobowy wątroby i lipogeneza de novo

Treść

Wątroba działa jak fabryka pracująca na dwie zmiany, posiadająca wewnętrzny zegar biologiczny (zespół genów BMAL1 i PER). Zegar ten reguluje aktywność około 10–15% genów wątrobowych w ciągu 24 godzin. Kluczowym mechanizmem jest lipogeneza de novo (produkcja tłuszczu od zera), która jest najbardziej aktywna wieczorem i w nocy.

  • Mechanizm enzymatyczny: Głównym przełącznikiem produkcji tłuszczu jest enzym SREBP. Jego szczyt aktywności przypada na noc.
  • Wrażliwość na insulinę: Wieczorem spada o 20–30% w porównaniu do rana. Spowolnione usuwanie glukozy z krwi daje wątrobie więcej czasu na przekształcenie cukrów w tłuszcz.
  • Badania na zwierzętach: Zwierzęta karmione o nieprawidłowej porze (nocy) przybierały na wadze o kilkadziesiąt procent więcej niż te karmione tą samą dietą w dzień, mimo identycznej kaloryczności.
  • Stłuszczenie wątroby: Dotyka 30% populacji świata (w Polsce co trzeci Polak). Choroba jest bezobjawowa do momentu zapalenia, zwłóknienia i marskości.

Powiązane