Tartrazyna (E102) i jej rakotwórcze zanieczyszczenia

Mechanizmy toksyczności i źródła ekspozycji

Charakterystyka: Tartrazyna (E102) to sztuczny barwnik azowy o kolorze żółtym (Yellow 5 w USA).
Zakres ekspozycji: Występuje w napojach owocowych, alkoholach, lodach, cukierkach, ciastach, galaretkach, wypiekach, płatkach kukurydzianych, chipsach, gumach do żucia, musztardach, dżemach, marmoladach oraz sosach do fast foodów.
Ekspozycja pozajelitowa: Barwnik ten odnajduje się również w kosmetykach (żele pod prysznic, mydła, płukanki do ust, pasty do zębów).
Wchłanianie: Około 64% substancji naniesionych na skórę ulega wchłonięciu do organizmu, co czyni kosmetyki równie niebezpiecznymi źródłem toksyn jak żywność.

Produkcja tartrazyny generuje zanieczyszczenia, które są klasyfikowane jako czynniki rakotwórcze:

Benzydyna
- Klasyfikacja: A1 – potwierdzony ludzki czynnik rakotwórczy.
- Ryzyko raka pęcherza moczowego: Obserwuje się zwiększoną częstość występowania raka pęcherza moczowego i zgonów z nim związanych u pracowników narażonych na benzydynę.
- Ryzyko raka płuc (Badanie z 2016, Japonia): Systematyczny przegląd i metaanaliza wskazują, że narażenie na benzydynę wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka płuc.
- Mechanizm molekularny (Badanie z 2018, Chiny): Benzydyna wywołuje nabłonkowo-mezynchemalne przejście ludzkich komórek raka pęcherza przez aktywację szlaku ERK5.
4-aminobifenyl
- Rola etiologiczna (Badanie z 2002, USA): Jest głównym czynnikiem etiologicznym ludzkiego raka pęcherza moczowego.
- Mechanizm mutagenny: Jego metabolity tworzą addukty DNA w ludzkim genie p53, co indukuje mutacje i powstanie raka pęcherza moczowego.
- Spektrum mutacji: Unikalne spektrum wiązania się 4-aminobifenylu w znacznym stopniu przyczynia się do unikalnego spektrum mutacji w genie p53 ludzkiego raka pęcherza moczowego.

Klasyfikacja IARC: Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) oświadcza, że tartrazyna jest związkiem bezpiecznym, jednakże potwierdza, że może powodować wczesne skurcze macicy prowadzące do poronień oraz głęboką depresję.
Klasyfikacja CSPI: Centrum Nauki Działające W Interesie Publicznym (CSPI) w publikacji “Barwniki spożywcze, tęcza ryzyka” (2010) wskazuje na obecność rakotwórczych zanieczyszczeń w tartrazynie.
Statystyki onkologiczne: Wyleczalność nowotworów w dzisiejszych czasach oscyluje w granicach 2%.