Witamina A: Rola w organizmie, niedobory i nadmiar

Treść

Witamina A (retinol) jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ogranicza stres oksydacyjny i wspiera działanie wielu układów. Niedobory są powszechne, a nadmiar (często z suplementacji) może być toksyczny.

Mechanizmy i działania

  • Wzrok: Chroni przed zwyrodnieniem plamki żółtej (AMD). Osoby suplementujące beta-karoten (pro-witaminę A) mają o 25% mniejsze ryzyko rozwoju zaawansowanej postaci AMD. Niedobór powoduje nocną ślepotę (ograniczenie widzenia po zmroku).
  • Odporność: Balansuje odpowiedź immunologiczną T1/T2. Transportuje przeciwciała przez błony śluzowe układu oddechowego. Korzystna przy chorobach autoimmunologicznych (gdy proporcje T1/T2 są zachwiane).
  • Glukoza i trzustka: Determinuje prawidłowe funkcjonowanie komórek trzustki produkujących insulinę, co pomaga utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi.
  • Kości: Niski poziom witaminy A zwiększa ryzyko złamań. Związek ten wykazano przy zbyt dużym spożyciu witaminy A (nadmiar jest szkodliwy dla kości).
  • Mózg: Wsparcie neurogenezy (tworzenie nowych komórek nerwowych). Regulacja pracy hipokampa (pamięć) i podwzgórza.
  • Sen: Wpływa na rytm okołodobowy, usprawniając sen.
  • Płodność: Wpływa pozytywnie na płodność u mężczyzn i kobiet. Uwaga: Wysokie dawki w ciąży mają działanie teratogenne (szkodliwe dla płodu).

Grupy ryzyka niedoborów

  • Osoby na dietach niskotłuszczowych.
  • wcześniaki.
  • Osoby nadużywające alkoholu.
  • Weganie (brak retinolu zwierzęcego w diecie).

Objawy niedoboru

  • Skóra: przesuszenie, podrażnienia, stany zapalne, trądzik, egzema.
  • Wzrok: zaburzenia widzenia po zmroku.

Objawy nadmiaru (hiperwitaminaza A)

  • Rzadko z diety, częściej z suplementów.
  • Objawy: spadek apetytu, nadwrażliwość na promienie słoneczne, zaburzenia wzroku, uczucie splątania.

Źródła

  • Jedzenie: wątroba (jagnięca, wołowa), ryby serii, kozie sery żółte, jaja, mleko, zielono-liściaste warzywa, dynia, mango, marchew, czerwona papryka.
  • Suplementy: estery retinolu (np. palmitian retinolu), beta-karoten.

Powiązane